فيگوئروآ ( مترجم : غلام رضا سميعى )
72
سفرنامه دن گارسيا دسيلوا فيگوئروآ ( سفير اسپانيا در دربار شاه عباس اول ) ( فارسى )
در سراسر راههاى قارهء آسيا ديده مىشود از محل هبات و صدقات و موقوفات گروهى مردم پرهيزگار ساخته شدهاند . پيش از آنكه فصل باران برسد آب اين آبانبارها بسيار پائين مىرود و گل و لجن بسيار در ته آنها جمع مىشود بطورىكه هنگام آب كشيدن نبايد مطلقا آب را با ظرف يا سطل آبكشى بهم زد زيرا در اين صورت با گلولاى مخلوط مىشود . براى آب كشيدن در چنين شرائط ، اعراب وسيلهاى بسيار مناسب اختراع كردهاند ، بدينمعنى كه قطعه چرمى مدور و صاف را با قطر تقريبى دو پا انتخاب كرده پيرامون آن سوراخهائى تعبيه مىكنند . از اين سوراخها ريسمانى مىگذرانند . در فاصلهء هردو سوراخ به ريسمان نخستين نخهائى مىبندند . اين نخها را كه در حكم اشعهء دايره هستند ، در مركز دايرهء چرمين به يكديگر گره مىزنند و طناب ضخيمى از همان نوع كه با آن آب از چاه مىكشند بدانها مىبندند . براى كشيدن آب از آبانبارى كه بيش از چند پا آب ندارد ، اين وسيله را در آن مىافكنند . بديهى است قطعهء چرمين بر روى آب پهن يا گسترده مىشود و بدون آنكه آب را برهم بزند كمى زير آب مىرود . آنگاه طناب را مىكشند و در نتيجه ، ريسمانهائى كه اشعهء دايرهء چرمين را تشكيل دادهاند نيز كشيده مىشوند و قطعه چرم شكل كيسهاى به خود مىگيرد كه مقدارى آب به قدر كوزهء نسبتا بزرگى در درون آن است . بدينوسيله - در حالى كه آب انبار حتى بيش از يك پا آب ندارد - آب را بىآنكه لجنآلود شده باشد ، زلال و تميز بيرون مىكشند . كاروانسرى كجى و همچنين ديگر كاروانسراهائى كه بين بندر و لار ساخته شده است از لحاظ ساختمان با آنچه از لار به بعد در اين ايالت ديده مىشود فرق دارند . اين كاروانسرا به شكل قسمت پيش آمده يا رواق كليسا ساخته شده و در چهار طرف داراى چهار در است . در وسط گنبدى دارد كه بهترين قسمت ساختمان محسوب مىگردد . اين گنبد بادهائى را كه موجب خنكى ساختمان مىشود و در قسمت عمدهء سال مورد نياز است بسوى خود مىكشد . كاروانسرا